Take a fresh look at your lifestyle.

Kemik Kırığı – Kemik Kırığı Tedavisi – Kemik Kırığı Fizyoterapisi

0

Kemik Kırığı

  • Kemik kırığı kemiğin bütünlüğünün bozulmasıdır.
  • Kırık kemiğin anatomik ve fizyolojik bütünlüğünün bozulması olarak tanımlanır.
  • Çatlak, incomplate nondeprese(yerinden oynamamış) bir kırıktır.
  • Kırıkların sınıflandırılması 8 ayrı klasifikasyona göre yapılır.
kemik kırığı
  1. Kemiklerin vasfına göre
  2. Kırık derecesine göre
  3. Kırık fragmanlarının sayısına göre
  4. Dış ortamla ilişkisine göre
  5. Kırık çizgisine göre
  6. Anatomik yerine göre
  7. Oluş mekanizmasına göre
  8. Gelen strese göre

Kemiklerin Vasfına Göre Kırıklar

Patolojik Kırıklar (spontan kırıklar);

  • Kemiğe bölgesel nedenler = Primer kemik tümörleri ve kemik kistleri
  • Özel sistemik hastalıklar = Raşitizm – osteoporoz
  • Nörolojik nedenler = SVO, Spina Bifida vb. nörolojik rahatsızlıklarda ağrı duyusu kaybına bağlı olarak görülebilen kırıklar
kemik kırığı

Fatigue (yorgunluk) Kırıkları;

  • Daha çok sporcularda görülür.
  • Üst üste binen stresler nedeniyle oluşur. (ayak bölgesinde yükün taşındığı yerlerden biri olan ikinci metatars başında bu tip kırıklar oluşabilir.)

Travmatik Kırıklar;

  • Direkt Kırık ve İndirekt Kırık olarak iki ayrı şekilde incelenir.

Kırık Derecesine Göre Kemik Kırığı

 kemik kırığı

Tam Olmayan Kırıklar (incomplate);

  • Bu tip kırıklar genelde sadece bir korteksi içerir.
  • İncomplate kırıkların içerisinde en çok yer tutan kırık şekli çatlaklardır.

Tam Kırık (complate);

  • Kemik bütünlüğü tamamen bozulmuş kırıklardır.
kemik kırığı
Kemik Kırığı – Tam Kırık

Kırık Fragmanlarının Sayısına Göre Kırıklar

  • Tek Kırıklar: Tek bir kemiğin kırıldığı kemik
  • Çift Kırıklar: iki farklı kemiğin kırıldığı kemik
  • Multiple Kırıklar: Üç dört farklı parçaların görüldüğü kırık şekli

Dış Ortamla İlişkisine Göre Kırıklar

kemik kırığı

Açık Kırık;

  • Derini bütünlüğünün bozulduğu tüm kırıklara açık kırık denir. Derin dokular Etkilenmiştir.

Kapalı Kırık;

  • Kemiğin deri içinde kırıldığı fakat derinin bütünlüğünün bozulmadığı kırıktır.

Kırık Çizgisine Göre Kemik Kırığı

  • Transvers: Transvers seyirli kırık
  • Oblik: Oblik seyirli kapalı kırık
  • Spiral: Dairesel şeklinde kırılmış olan kapalı kırık
  • Parçalı: ikiden fazla parçası olan kapalı kırık
  • Segmenter: Kemiği iki üç farklı parçalara bölecek şekilde oluşan kırık
kemik kırığı
kemik kırığı – kırık çizgisine göre

Anatomik Yerine Göre Kırıklar

  • Distal
  • Orta
  • Proksimal
  • Suprakondiler, epikondiler, malleolar
kemikte kırık oluşum mekanizması

Oluş Mekanizmasına Göre Kemik Kırığı

  • Kompresyon: Yüksek bir yerden düşüldüğünde olan kırık.(sıkışma)
  • Torsiyon: Burkulma
  • Bükme: (bükülmenin tam karşısında gerilme meydana gelir)
  • Makaslama: Bir birine zıt iki kuvvetin itmesi sonucu
  • Kopma: Kemiğin kopmasının sebebi çekim gücünden kapnaklanır(avulsiyon)

Gelen Strese Göre Kemik Kırığı

  • Direkt: Kolu ekstansiyonda birinin elinin üzerine düşmesiyle karpal kemiklerin kırılması.
  • İndirekt: Aynı örnekte humerus başının kırılması
 kemik kırığı
  • Çocuklarda kemik dokusu yumuşak olur ve tam olarak kırılmaz.Buna yeşil ağaç kırığı adı verilir.

Kırık Sonrası Görülen Klinik Tablo

  • Şok: İki nedenle oluşabilir. Bunlardan ilki; hastanın ağrı eşiğinin düşük olması neticesinde ortaya çıkan ağrı şokudur. Ağrı duyusunu oluşturan kemiğin periostudur. Periost zarar görmezse ağrı da olmaz. Diğeri ise vücutta aşırı kan kaybı olduğunda görülen hipovolemik şoktur. (çok parçalı açık bir kırıkta hipovolemik şok oluşabilir.)
  • Ağrı: Muayene sırasında her yerde eşit olan ağrı bir yerde pik yaparsa orda kırık hattı olduğundan şüphelenilmelidir.
  • Deformite: İncomplate kırıklarda görülmeyebilir.
  • Belirgin lokal hassasiyet: Küçük bir alandaki ağrı duyusunun artmış olması
  • Anormal hareket ve krepitus: (kırık fragmanlarının uçlarının birbirine  sürtmesiyle oluşan ses)
kırık sonrası neler görülür
kırık sonrası görülen klinik tablo
  • Kas spazmı: Kemik kırılınca kas kendisini koruma altına almak için kendisini sıkar, spazm meydana gelebilir.
  • Ödem: Bölgede sıvı artışı
  • Fonksiyon kaybı: Kas ve kemik yapı bozulduğu için kasın çekiş gücü ortadan kalkar, haliyle de fonksiyon kaybı olur.

Kemik Kırığı İyileşmesi

kemik kırığı
  • Hematom fazı: Kırık sonrası doku bütünlüğü bozulur.(damarların) Çatlayan kapillerlerden gelen kan kemik hattını doldurur. Bu kan akut dönemde(24-48saat) kırığın röntgende tam olarak görülmemesine sebep olur.

  • İnflamasyon fazı: Bölgede bir inflamasyon gelişmeye başlar. Kemiğin kırılmasıyla oluşan kemik uçlarındaki ölü osteositler, inflamasyonla bölgeye gelen lökositler tarafından absorbe edilir. Böylece kırık röntgende görülebilir. Hematom fazı ile birlikte yaklaşık 48saat/2 gün sürer.
kırık fazları 
kırık gelişim fazları
  • Kallus formasyonu fazı: İç(internal) oluşum hem de dış (eksternal) oluşum görülür.
  • Konsilidasyon fazı(sertleşme fazı): Osteosit oluşumu
  • Remodelling(yeniden şekillenme) fazı: 40 gün/6 haftadan sonra başlar, 1,5 yıla kadar uzanabilir.

Kırığın Komlikasyonları

Kemik kırığı aslında son derece basit bir olaydır. Doğru müdahale ile kolayca iyileşir. Fakat komplikasyonları kırığın iyileşmesini zorlaştırır.

kırık komplikasyonları 
kemik kırığı enfeksiyonları
  • Enfeksiyon: Kırıkta oluşan bir enfeksiyon odağı eğer müdahale edilmez ise osteomyelite kadar gidebilir.
  • Avasküler nekroz: Travmayı takiben kemik dokunun beslenmesini sağlayan damarlarda bir kesi olursa kemik doku beslenemez ve nekroza uğrar.
  • Malunion (kötü kaynama) delayed union(gecikmiş kaynama)
  • Nonunion(psödoartroz): Kemiğin kaynamamasıdır. İleri derecede, özellikle uzun kemiklerde psödoartroz denen yalancı eklemler ortaya çıkar.
  • Eklem ayrılması: Kırıklar bazen eklemi de ayırabilir ve eklem kapsülünü yırtabilir.
  • Adezyon: Yapışma
  • Damar Yaralanmaları: (Femoral kırık nedeniyle oluşan emboliler)
  • Sinir Yaralanmaları: Kırığın çevresinde sinir varsa sinir yaralanmalarına sebep olabilir.
  • Kas Yaralanmaları
  • Sudeck Atrofisi(RSD): Ellerimizde morarma, ödem ve hareket kısıtlılığı gelişebilir.
  • Visseral Yaralanmalar: İç organlara ait zar ve kılıfların yırtılması.(Costaların çatallı kırıklarında plevraya zarar vermesi)

Kemik Kırığı Tedavisi

  • İlk yardım: Hastanın genel durumuna bakılır. Dikkatsiz yapılan ilk yardım kırığın iyileşmesini geciktirir hatta çok ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
  • Redüksiyon: Kırık fragmanlarının birbiri ucuna getirilmesini sağlamaktır.
  • İmmobilizasyon: Kemik herhangi bir nedenle bir kırığa maruz kaldığında, immobilizasyon için internal ve eksternal fiksasyon materyalleri kullanılır.

Traksiyon:

  • Kırıkların anlık redüksiyonu, geçici tespiti veya yavaş yavaş kademeli redüksiyonu amaçlarıyla yapılır.
  • Bunlardan birincisi; redüksiyon gerektiren bir kırık kapalı yöntemlerle redükte edilecekse, burada karşılıklı iki kişi kırığa traksiyon uygular ve bazı kırıklar sadece traksiyonla yerine getirilebilirler. Bu şekilde kapalı redüksiyon başarıya ulaşmış ise kırığa derhal sirküler alçı uygulanır ve bu şekilde kırık tedavisine başlanmış olur.
  • İkinci amaç kırığı nispeten hareketsiz hale getirmek ve ağrıyı , yumuşak doku hasarını azaltmakdır.
  • Üçüncü amaç kırıkların kademeli bir şekilde redüksiyonunun sağlanmasıdır. Bu da direkt traksiyon ile sağlanır.

Eksternal Fiksasyon Materyelleri:

  • Eksternal materyaller alçı, bandaj v.b. malzemelerden oluşur.
  • Alçı yapılırken kırılan kemik her iki ucundan da fikse edilmelidir.
  • Ayrıca mutlaka bir üst eklem de alçıya dahil edilmelidir.

İnternal Fiksasyon Materyalleri:

  • İnternal fiksasyon materyalleri  kemikteki kırığın özelliklerine göre intramedüller ve ekstramedüller olmak üzere ikiye ayrılır.
  • Kemiğin cinsine ve şekline göre kullanılan fiksasyon materyali ve şekilleri değişebilir.
  • Bu materyaller genel olarak titanyum, platin, vitalyum ve paslanmaz çelikten yapılırlar. (Çiviler, vidalar ve plaklar gibi)
  • Çünkü bu metalleri vücut sorunsuz kabul eder.

Kemik Kırığı Değerlendirilmesi:

  • Hikaye
  • Nörolojik Değerlendirme (duyu+motor testler)
  • Kas iskelet sistemi,  yumuşak doku ve eklem değerlendirmesi
  • Deri
  • Ağrı
  • Fonksiyonel değerlendirme
  • GYA değerlendirmesi Postür analizi
  • Kısalık testleri
  • Antropometrik ölçümler( çevre-uzunluk)
  • NEH değerlendirmesi
  • Kas kuvveti değerlendirmesi
  • Gerekli durumlarda ortez değerlendirmeleri

İmmobilizasyon Sırısında Yapılan Fizyoterapi:
  • Ödem ve Ağrıyı Azaltmak: Masaj, TENS, Diadinamik Akım, Enterfaransiyel Akım
  • Bölgenin kan akışını yada bölgeye olan kan akışını arttırmak: Masaj, Elektroterapi, Aktif / pasif Kas Kontraksiyonları
  • Aktif veya İzometrik Kontraksiyonlarla kas fonksiyonlarını arttırmak: Agresif bir yaklaşımla değil
  • Mümkün olan yerdeki NEH’i sağlamak: kırığa zarar vermeyecek eklemlerde
  • Yaralanma ve fiksasyonun izin verdiği ölçüde fonksiyonelliği arttırmak
  • Koltuk değneği, baston, walker gibi aletler nasıl kullanılır, bakımlarının nasıl yapılacağı hakkında bilgilendirme.
Fiksasyon Çıkarıldıktan Sonra Yapılan Fİzyoterapi:
  • Ödemin azaltılması
  • Tam eklem hareketini kazanmak
  • Tam kas gücünü sağlamak
  • Tam fonksiyon kazandırmak

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası