Take a fresh look at your lifestyle.

Serebral Palsi-Beyin Felci Nedir? Kimlerde Görülür?

0

Serebral Palsi yani Beyin Felci hastalığını 1800’lü yıllardan bu yana çeşitli bilim adamları tanımlamışlardır. 1890’lı yıllarda Sigmund Freud yapmış olduğu incelemelerde gebelik esnasında oluşabileceği kanısına varmıştır.

Daha sonraları ise Serebral Palsi‘ye Burges ve Phelps sadece doğum esnasında değil doğum öncesinde, doğum esnasında ya da doğum sonrasında da oluşan bir lezyonun neden olabileceği kanılarına varmışlar ve Beyin Felci‘ni o şekilde tanımlamışlardır.

SEREBRAL PALSİ NE DEMEK?

Beyin Felci, çocuklarda en sık rastlanan fiziksel engellilik durumudur. Doğum sırasında, doğum öncesi ve sonrasında gelişmekte olan beynin hasar görmesi sonucu oluşur. İlerleyici olmayan motor bozukluk ve kısıtlıklar meydana gelir.

Çocuğun gelişimiyle birlikte klinik bulgular değişebilmektedir. Etkilenen bölge ortadan kalkmamaktadır fakat daha kötüye de gitme durumu Serebral Palsi‘de mevcut değildir.

Kelime anlamına gelecek olursak Serebral Palsi Ne demek?

Serebral: Beyin Palsi: Felç demektir. Serebral Palsi hastalığı beyin felci olarakta adlandırılmaktadır.

SEREBRAL PALSİ BELİRTİLERİ

  • Kaba motor beceri bozuklukları görülür.
  • İnce motor bozukluklar görülür.
  • Denge ve koordinasyon bozukluğu meydana gelebilir.
  • CP’li bireyde zihinsel etkilenim mevcuttur.
  • İşitme, görme ve duyusal bozukluklar yukarıdaki maddelerin beraberliğinde meydana çıkar.

Tabi ki Beyin Felci’nde görülen bozukluk ve engel durumu CP’li bireyin beyninde etkilenen bölgenin büyüklüğüne ve etkilendiği yaşa (doğum öncesi, doğum esnasında, sonrası gibi.) değişkenlik gösterebilir. Etkilenen bölgenin konumuna göre ikinci bozukluklar görülmeside şaşırtıcı bir tablo değildir. Örneğin kas kontraktürleri ve eklem deformiteleri de bazı hastalarda mevcuttur.

SEREBRAL PALSİ NEDEN OLUR ?

ICF 2001 yılında yaptığı yayına göre beyin felci çocukların topluma katılımını kalıcı şekilde kısıtlayan fiziksel bozukluklardan en yaygın olanıdır. Serebral palsinin neden oluştuğuna dair kesin bir kanıta ulaşılamamıştır, fakat beyin felci şüphesi uyandıran veya sonrasında CP görülen bazı hastalıklar ve etkilenimler tanımlanmıştır. Bu etkenler birden fazla etkilenimle birlikte de etkilemiş olabilir. Bunlar;

  • Anne karnında iken:

Enfeksiyonlar, metabolik hastalıklar, genetik etkilenim, çevresel faktörlerdir.

  • Doğum esnasında oluşan:

Erken doğum (premature), asfiksi, anoksi, düşük ve çok düşük doğum ağırlığı ve son olarak zor doğumdur.

  • Doğum sonrasında neden olan etkilenimler:

Kanama, zehirlenme, travmalar, anoksi, vasküler problemler ve enfeksiyonlardır.

Serebral Palsi Türleri

CP ‘li çocukların klinik değerlendirmelerinde standart bir ilerleme sağlanmalıdır. Kaba motor fonksiyonu ölçmek amacıyla; uluslararası geçerliliği olan Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi (KMFSS) (GMFCS) en sık kullanılan yöntemdir.

  • CP 1. SEVİYE: Kişi kısıtlamalar olmadan yürüyebilir ve merdivenden çıkabilir. Koşma, sıçrama gibi fiziksel aktiviteleri yapabilir ve hız, denge ve koordinasyon gerektiren hareketlerde kısıtlılık mevcuttur.
  • CP 2. SEVİYE: Yardımcı araç olmadan yürür. Toplum içinde yürürken kısıtlılık yaşayabilir. Koşma ve sıçrama hareketlerinde kısıtlılık vardır.
  • CP 3. SEVİYE: Destek veren yardımcı bir araçla yürür. Trabzan gibi yardımcı materyallardan destek alarak merdiven çıkar. Yürürken kısıtlılıklar vardır. Tekerlekli sandalyeyi kendisi kullanabilir.
  • CP 4. SEVİYE: Yardımcı cihazlarla bile yürümesi, hareket etmesi kısıtlıdır. Kısıtlılıktan ötürü toplum içinde taşınır ya da elektrikli tekerlekli sandalye kullanır.
  • CP 5. SEVİYE: Başını kontrol edemez, yardımcı araçlara rağmen oturma ve ayakta durması zordur kişinin. Hareket etmesi yardımcı elektrikli cihazlara rağmen oldukça kısıtlıdır ve Serebral Palsi’nin son evresidir.

BEYİN FELCİ SINIFLANDIRMASI

CP ‘de sınıflandırma çeşitleri mevcuttur. Bu sınıflandırmaları etkilenen bölgeye göre, kişide ki motor bulgulara göre ve etkilenim şiddetine göre yapmak mümkündür.

A) Etkilenen Bölge:

  • SP hastalığının vücudun hangi bölgesini etkilediğine göre sınıflandırılır.
  • Hemiplejide vücudun yarısı (sağ ya da sol taraf) şeklinde tutulmuştur. Ancak tutulan bölgede kollar bacaklardan daha fazla etkilenir. En sık rastlanan serebral palsi çeşitidir.
  • Diplejide vücudun iki tarafıda tutulmuştur, ancak bu tutulmada el ve kollarda ki tutulum bacaklardan daha az etkilenmiştir.
  • Asimetrik Diplejide vücudun bir yarımı diğer yarısına göre daha az tutulmuştur ama etkilenim iki taraf içinde mevcut diyebiliriz.
  • Triplejide her iki bacak ve kollardan birisi tutulma yaşamıştır.
  • Monoplejide ise tek uzuv felç yaşamıştır.
  • Kuadriplejide ise tüm vücut dahildir. Sıklıkla zeka geriliği, görme bozukluğu, sara nöbetleriyle birlikte gelmektedir.

B) Motor Bulgular:

  • Motor bulgulara göre serebral palsi tipleri : Spastik, diskinetik, ataksik, hipotonik ve miks tiplerdir.
  • Spastik Beyin Felci : Motor kortekste oluşan zedelenme sonucu ortaya çıkmaktadır. Kaslar sertleşmiş ve sıkı haldedir.
  • Diskinetik CP: Beyinde, korteks ile beyin sapı arasındaki hareketin akıcılığı ve kontrolünü düzenleyen sinir hücresi gruplarının zedelenmesinden kaynaklı oluşur. Bu bölgelerin hasarında istenen hareketler düzgün şekilde yapılamaz. Kişide dönme, bükülme, kasılma şeklinde istemsiz hareketler görülür.
  • Ataksik CP: Denge ve koordinasyon bozukluğu gözlemlenir.
  • Miks yani Karışık Tip CP: Spastik, Ataktik ve diskinetikin aynı anda görülmesi sonucu oluşan karışık tiptir.

C) Etkilenim Şekline Göre CP:

Etkilenen ekstremitelere göre sınıflandırma yapılır.

  • Hemiparezi : İpsilateral (aynı taraftaki ekstremiteler örneğin, sol kol ve sol bacak) ekstremite etkilenimidir.
  • Diparezi: Alt ekstremiteler ve bir üst ekstremitede etkilenim olmuştur.
  • Kuadriparezi: Tüm ekstremiteler tutulum göstermiştir.

Serebral Palsi Erken Dönem Belirtileri

Bebeğin gelişiminde takip edilmesi gereken belirli yapıtaşları bulunmaktadır. Bu yapıtaşları takip edilerek bebeğin erken belirtileri gözlemlenir ve gerekli görülürse doktora ve çocuk fizyoterapistine başvurulur.

İlk altı aya ulaştığında bebek belirli hareketleri ve gelişim basamaklarını yapabilmelidir. Aşağıdaki durumlar yaşanıyorsa hekime başvurulması gerekmektedir.

  • Bebekte baş kontrolü zayıf/yoksa .
  • Bebeğin boynu tamamen kasılı ya da tamamen gevşekse.
  • Ses çıkarmakta güçlük çekiyor ya da çıkaramıyorsa.
  • Ya da bebek çok fazla ağlıyorsa.

On iki ayına ulaşmış bir bebekte sağa sola dönme ve yuvarlanma hareketleri yapamıyorsa.

İki eliyle oyuncak tutamıyorsa, ellerini ağzına götüremiyorsa, desteksiz oturamıyorsa, emeklemesinde simetri bozukluğu varsa, uzanma yaparken diğer ekstremitelerde kasılma meydana geliyorsa riski sayılabilir hekim gözetimine başvurulmalıdır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası